Dieta cukrzycowa – co może jeść diabetyk?

Dieta cukrzycowa – kluczowe zasady

Dieta w cukrzycy typu 1 – najważniejsze zasady

Dieta w cukrzycy typu 2 – najważniejsze zasady

Co można jeść na diecie cukrzycowej?

Czego nie wolno jeść przy cukrzycy?

Dieta odchudzająca dla chorych na cukrzycę

Co najlepiej jeść przy cukrzycy? Przykładowy jadłospis

Bibliografia

Podstawą diety dla osób z cukrzycą jest spożywanie produktów o niskim indeksie glikemicznym (IG). Parametr ten określa tempo wchłaniania węglowodanów, a tym samym wpływ danego pokarmu na poziom glukozy we krwi. Wybierając artykuły spożywcze o niskim IG, np. pełnoziarniste pieczywo, kasze, rośliny strączkowe czy owoce jagodowe, możesz uniknąć gwałtownych skoków stężenia cukru we krwi.

Oprócz tego dieta cukrzycowa powinna:

• zapewniać regularne spożywanie posiłków w stałych odstępach czasu (4–6 razy dziennie);
• zawierać odpowiednią ilość białka, tłuszczów i węglowodanów, dostosowaną do indywidualnych potrzeb;
• ograniczać spożycie alkoholu.

Dieta w cukrzycy typu 1 – najważniejsze zasady

W przypadku cukrzycy typu 1 kluczową rolę odgrywa tzw. wymiennik węglowodanowy (WW), czyli porcja produktu w gramach, która zawiera 10 g przyswajalnych węglowodanów. Dzięki temu diabetycy mogą precyzyjnie kontrolować ilość spożywanych węglowodanów i dostosowywać dawkę insuliny. Dieta opiera się na regularnym spożywaniu posiłków o określonej wartości WW.

Dieta w cukrzycy typu 2 – najważniejsze zasady

Osoby z cukrzycą typu 2 (nabytą) najczęściej nie muszą precyzyjnie wyliczać WW. W ich przypadku kluczowe będzie regularne spożywanie posiłków o niskim indeksie glikemicznym. Jednak w przypadku zaawansowanej choroby i włączenia insulinoterapii również konieczne może okazać się stosowanie WW.

Sprawdź, do czego służy kalkulator WHR i jak go stosować.

Dieta dla osób z cukrzycą opiera się na spożywaniu produktów o niskim indeksie glikemicznym, do których należą:

• warzywa – liściaste (szpinak, jarmuż, kapusta), brokuły, kalafior, cukinia, bakłażan, papryka, ogórki, cebula, czosnek;
• niektóre owoce spożywane w umiarkowanej ilości – jagody (borówki, maliny, jeżyny), cytrusy (pomarańcze, grejpfruty), jabłka, gruszki, śliwki, wiśnie, brzoskwinie;
• produkty zbożowe – pełnoziarniste pieczywo, kasze (gryczana, jęczmienna, jaglana), makaron pełnoziarnisty, otręby, płatki owsiane;
• nabiał – jogurt naturalny, kefir, maślanka, sery twarogowe, ser grecki;
• białko roślinne i zwierzęce – chude mięso (kurczak, indyk), nasiona roślin strączkowych (fasola, groch, soczewica), jaja, orzechy i nasiona (migdały, orzechy laskowe, pestki dyni).

Sposób przygotowania posiłków również ma duże znaczenie w diecie cukrzycowej. Smażenie lepiej zastąpić gotowaniem (również na parze), duszeniem i pieczeniem.

W diecie diabetyka należy ograniczyć lub całkowicie wykluczyć:

• produkty o wysokiej zawartości cukru – słodycze, ciasta, ciasteczka, cukier, miód, syropy, napoje gazowane i słodzone soki owocowe;
• produkty o wysokim indeksie glikemicznym – biały chleb, biały ryż, ziemniaki, makaron, arbuzy, dojrzałe banany, owoce z puszki, kandyzowane, suszone owoce słodzone;
• tłuste mięso i przetwory mięsne – wędliny, kiełbasę, tłuste gatunki mięsa (np. wieprzowinę, baraninę), czerwone mięso;
• tłuszcze nasycone i tłuszcze trans – smażone potrawy, fast foody, margarynę, produkty cukiernicze, olej kokosowy, olej palmowy;
• sól – słone przekąski, przetworzoną żywność, dania gotowe;
• alkohol – nadmierne spożycie alkoholu może zaburzać kontrolę glikemii.

Te zasady pomogą również utrzymać prawidłową masę ciała. Jeśli mimo zdrowego odżywiania i codziennej dawki ruchu nadal nie możesz poradzić sobie z nadprogramowymi kilogramami, rozważ diagnostykę przyczyn otyłości.

Nadwaga i otyłość są jednymi z głównych czynników ryzyka rozwoju cukrzycy typu 2. Dlatego u osób z tą chorobą niezwykle ważne jest utrzymanie prawidłowej masy ciała. Jeśli chcesz sprawdzić, czy Twoja waga jest prawidłowa, skorzystaj z internetowego kalkulatora BMI.

W przypadku cukrzyków dieta odchudzająca powinna uwzględniać:

• ograniczenie spożycia prostych węglowodanów;
• odpowiednią podaż białka, które pomaga zachować tkankę mięśniową;
• regularną aktywność fizyczną dostosowaną do możliwości – ruch nie tylko pomaga w utracie zbędnych kilogramów, lecz także poprawia wrażliwość na insulinę i korzystnie wpływa na gospodarkę węglowodanową.

Dieta redukcyjna u osób z cukrzycą wymaga szczególnej ostrożności i konsultacji z lekarzem lub dietetykiem. Pozwoli to uniknąć niebezpiecznych wahań glikemii podczas odchudzania. Dodatkowym wsparciem odchudzania może być założenie balonu żołądkowego – celem zabiegu jest zmniejszenie objętości żołądka bez ingerowania w jego strukturę.

Przykładowy jadłospis na diecie cukrzycowej możesz skomponować w następujący sposób:

1. Śniadanie – owsianka z jagodami, łyżką masła orzechowego i migdałami.
2. II śniadanie – sałatka z pomidorków koktajlowych, ogórka i sera greckiego, posypana pestkami dyni.
3. Obiad – filet z kurczaka pieczony z batatami i sałatką z rukoli, pomidorów i czerwonej cebuli.
4. Podwieczorek – jogurt naturalny z owocami leśnymi.
5. Kolacja – omlet z warzywami (papryką, cukinią, cebulą) oraz sałatka z awokado i kiełkami.

Tak zróżnicowany jadłospis, oparty na składnikach o niskim indeksie glikemicznym, dostarcza organizmowi niezbędnych składników odżywczych, a jednocześnie pomaga utrzymać prawidłowy poziom glukozy we krwi.

1. Jeznach-Steinhagen, Żywienie osób z cukrzycą i chorobami towarzyszącymi, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2020.
2. Pociecha, Jadłospisy. Niski indeks glikemiczny. Cukrzyca, insulinoodporność, otyłość, Wydawnictwo SBM, Warszawa 2021.
3. Riedl, Przepisy dla diabetyków. Pełnia przyjemności i kontrola cukru we krwi, Wydawnictwo Esteri, Wrocław 2016.